Tăng cường quản lý, giám sát chất lượng không khí

Những ngày đầu tháng 2-2026, chất lượng không khí trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên ghi nhận nhiều thời điểm ở mức kém và rất kém, thậm chí tiệm cận ngưỡng nguy hại. Số liệu quan trắc cho thấy chỉ số AQI tại một số khu vực vượt ngưỡng an toàn, có thời điểm chạm mức cảnh báo cao đối với sức khỏe cộng đồng. Thực trạng này cho thấy áp lực ô nhiễm không khí đang gia tăng, đồng thời đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc tăng cường quản lý, giám sát và triển khai đồng bộ các giải pháp kiểm soát môi trường không khí theo hướng bền vững.

Người dân được khuyến cáo sử dụng các biện pháp bảo vệ sức khỏe khi ra đường trong điều kiện không khí ô nhiễm.

Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến môi trường

Theo kết quả quan trắc chất lượng không khí ngày 5/2/2026 của Trung tâm Quan trắc môi trường miền Bắc (Cục Môi trường), Thái Nguyên là địa phương ghi nhận tình trạng ô nhiễm không khí nghiêm trọng nhất trong khu vực.

Cụ thể, trong hai ngày 4 và 5-2, tại trạm quan trắc tổ 7, phường Quan Triều, chỉ số chất lượng không khí thường xuyên ở mức ô nhiễm nặng (ngưỡng tím, trên 200).

Đáng chú ý, từ 19 giờ ngày 4-2, AQI tại trạm này vượt ngưỡng 300, có thời điểm lên tới 308. Tình trạng ô nhiễm kéo dài đến khoảng 22 giờ cùng ngày, sau đó giảm nhẹ nhưng vẫn duy trì ở mức rất kém. Đến 9 giờ sáng 5-2, AQI vẫn ở mức 268 và khoảng 231 vào lúc 10 giờ.

Không chỉ tại Quan Triều, trạm quan trắc đường Hùng Vương (phường Phan Đình Phùng) cũng ghi nhận chỉ số AQI lên tới 292 vào tối 4-2, tiệm cận ngưỡng nguy hại. Sáng 5-2, chất lượng không khí tại khu vực này tiếp tục duy trì ở mức rất kém với AQI khoảng 226.

Những con số trên cho thấy ô nhiễm không khí đã và đang ảnh hưởng trực tiếp đến nhiều khu vực trung tâm của tỉnh, tiềm ẩn rủi ro lớn đối với sức khỏe cộng đồng.

Ông Lê Quang Minh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, cho biết: Hiện trên địa bàn tỉnh có 4 trạm quan trắc không khí tự động, liên tục, cố định gồm: Gang Thép, Quan Triều, Phan Đình Phùng và Sông Công. Kết quả quan trắc từ các trạm cho thấy hàm lượng bụi mịn trong không khí đã vượt Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng không khí xung quanh (QCVN 05:2023/BTNMT).

Phân tích nguyên nhân, các chuyên gia môi trường cho rằng chất lượng không khí suy giảm tại Thái Nguyên có liên quan đến hoạt động sản xuất công nghiệp, khai thác khoáng sản và vận chuyển vật liệu xây dựng với mật độ lớn.

Quá trình đốt nhiên liệu, xử lý rác thải bằng phương pháp đốt dễ phát sinh lượng lớn bụi mịn PM2.5, PM10 và khí thải độc hại. Bên cạnh đó, số lượng phương tiện giao thông cá nhân gia tăng, đặc biệt là xe tải vận chuyển khoáng sản, vật liệu xây dựng lưu thông qua khu vực đô thị, cũng làm gia tăng phát tán bụi vào không khí.

Ngoài các nguồn phát thải nêu trên, sau hai cơn bão xảy ra trong năm 2025, khối lượng chất thải phát sinh lớn, việc thu gom, xử lý chưa kịp thời đã ảnh hưởng đến môi trường không khí. Hoạt động sửa chữa, cải tạo nhà ở của người dân sau thiên tai cũng góp phần làm tăng lượng bụi mịn phát thải ra môi trường.

Yếu tố thời tiết trong những ngày gần đây tiếp tục làm trầm trọng thêm tình trạng ô nhiễm. Hiện tượng nghịch nhiệt, ít gió, độ ẩm cao khiến các chất ô nhiễm khó khuếch tán, bị tích tụ ở tầng không khí thấp, làm chỉ số AQI tăng nhanh trong thời gian ngắn.

Ô nhiễm không khí không chỉ thể hiện qua các chỉ số đo đạc mà còn tác động rõ rệt đến sinh hoạt hằng ngày của người dân. Về lâu dài, việc thường xuyên hít phải bụi mịn và khí độc có thể làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh hô hấp mạn tính, hen suyễn, tim mạch, ảnh hưởng đến hệ thần kinh và tuổi thọ.

Đồng bộ các giải pháp kiểm soát

Trước thực trạng phát sinh bụi lớn và chất lượng không khí suy giảm, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã tham mưu UBND tỉnh ban hành chỉ thị về kiểm soát ô nhiễm môi trường không khí trên địa bàn. Đồng thời, căn cứ nhiệm vụ được giao, Sở chủ động xây dựng kế hoạch rà soát các cơ sở, doanh nghiệp, đơn vị có phát thải vào không khí, tổ chức kiểm tra việc chấp hành pháp luật về môi trường.

Tình trạng các nhà máy, cơ sở sản xuất xả khói chưa được kiểm soát chặt chẽ là một trong những nguyên nhân gây ô nhiễm không khí.

Trong quá trình thực hiện thủ tục hành chính và thu hút đầu tư, cơ quan chức năng kiên quyết loại bỏ các dự án, nhà đầu tư và loại hình sản xuất tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm môi trường.

Trong bối cảnh AQI ở mức rất xấu và nguy hại, các chuyên gia y tế khuyến cáo người dân khi ra ngoài cần đeo khẩu trang chuyên dụng, hạn chế ở lâu tại các tuyến đường đông phương tiện giao thông. Người dân nên giảm cường độ vận động, rút ngắn thời gian ở ngoài trời, đặc biệt là trẻ em, người cao tuổi và người có bệnh nền.

Bên cạnh đó, việc thường xuyên theo dõi chỉ số AQI trên các ứng dụng và trang thông tin chính thức của cơ quan môi trường sẽ giúp người dân chủ động điều chỉnh lịch sinh hoạt. Trong không gian sinh hoạt, có thể sử dụng máy lọc không khí, vệ sinh bề mặt thường xuyên và hạn chế mở cửa khi chất lượng không khí ngoài trời ở mức ô nhiễm nặng.

Với quan điểm xuyên suốt “không đánh đổi môi trường lấy phát triển kinh tế”, tỉnh Thái Nguyên đang từng bước triển khai đồng bộ các giải pháp trước mắt và lâu dài nhằm kiểm soát ô nhiễm, cải thiện chất lượng môi trường không khí, hướng tới mục tiêu phát triển kinh tế xanh, bền vững và bảo đảm chất lượng sống cho người dân trong tương lai.